06-05-2025

Na międzynarodowym zgromadzeniu – uwaga na wolność mediów w obliczu agresji militarnej, a także zobowiązanie państwa do doskonalenia legislacji w celu lepszej ochrony dziennikarzy przed strategicznymi pozwami

Na międzynarodowym zgromadzeniu – uwaga na wolność mediów w obliczu agresji militarnej, a także zobowiązanie państwa do doskonalenia legislacji w celu lepszej ochrony dziennikarzy przed strategicznymi pozwami.

Podczas odbywającego się w Wilnie międzynarodowego zgromadzenia z okazji Światowego Dnia Wolności Prasy szczególną uwagę poświęcono dyskusjom nad skuteczniejszą ochroną dziennikarzy i podmiotów rozpowszechniających informacje publiczne przed bezpodstawnym postępowaniem sądowym za krytykę wyrażaną publicznie.

Minister Sprawiedliwości Rimantas Mockus podkreślił, że w tzw. sprawach SLAPP powód ma strategiczny cel – uciszyć publicznie wypowiadającego się pozwanego. Dlatego jest on zainteresowany długotrwałym procesem, który może psychicznie złamać i finansowo wyczerpać dziennikarza poruszającego temat ważny dla opinii publicznej.

„Będziemy dążyć do zapewnienia skutecznej pomocy prawnej finansowanej przez państwo w sprawach SLAPP, uwzględniając propozycje organizacji medialnych i innych partnerów społecznych, będziemy doskonalić przepisy Kodeksu postępowania cywilnego, a w sprawach SLAPP mają uczestniczyć wyspecjalizowani śledczy. Dołożymy wszelkich starań, aby w społeczeństwie demokratycznym proces sądowy nie stał się narzędziem zastraszania lub uciszania” – powiedział R. Mockus podczas dzisiejszego wydarzenia.

Przewodniczący Związku Dziennikarzy Litwy Dainius Radzevičius zaznaczył: „Należy jeszcze wyraźniej zdefiniować prawnie przypadki mające cechy SLAPP. Ważne jest wprowadzenie jak najjaśniejszego mechanizmu zapobiegającego manipulacjom, gdy pozwy nie są uznawane za SLAPP. Równie istotną rolą państwa w takich sprawach jest zapewnienie pomocy prawnej finansowanej przez państwo”.

Podczas wydarzenia szeroko dyskutowano także o ochronie prawnej dziennikarzy i zapewnieniu warunków ich pracy w sytuacjach konfliktów zbrojnych i wojny.

„Dziś widzimy, że w obliczu brutalnej wojny na Ukrainie nie tylko żołnierze, ale i przedstawiciele mediów codziennie walczą na pierwszej linii frontu, dźwigają niewyobrażalny ciężar psychiczny, są brutalnie torturowani i mordowani. Przykład ukraińskiej dziennikarki Wiktoriji Roszczyny, zamęczonej na śmierć w niewoli agresora, potwierdza, że Rosja nadal bezlitośnie depcze nie tylko zasady prawa międzynarodowego, ale i granice człowieczeństwa” – podkreślił minister.

Według Rimantasa Mockusa, dane Ministerstwa Kultury i Komunikacji Strategicznej Ukrainy wskazują, że od początku pełnoskalowej agresji Rosji przeciwko Ukrainie na Ukrainie zginęło już około 100 przedstawicieli mediów. Systemowe zbrodnie międzynarodowe popełniane przez agresora podważają wartości demokratyczne i prawa człowieka. Od lutego 2022 roku prokuratura Ukrainy zarejestrowała i prowadzi dochodzenia w sprawie ponad 150 tysięcy zbrodni wojennych, ponad 180 tysięcy zbrodni agresji oraz 20 tysięcy przestępstw przeciwko państwu i bezpieczeństwu państwa. W ich wyniku zginęło ponad 14 tysięcy osób, a ponad 27 tysięcy zostało rannych.
Litwa podejmuje wszelkie możliwe działania, aby wspierać Ukrainę, uczestnicząc w krajowych i międzynarodowych formatach wymiaru sprawiedliwości oraz podejmując inicjatywy na rzecz trwałego, sprawiedliwego i stabilnego pokoju dla Ukrainy.

Minister podkreślił, że Ministerstwo Sprawiedliwości będzie nadal dążyć do lepszego przygotowania Litwy na wyzwania wojny informacyjnej, wdrażania środków przeciwdziałania mowie nienawiści, skutecznej walki z dezinformacją oraz zapewnienia prawa do rozpowszechniania informacji. Dlatego to wydarzenie stanowi ważną międzynarodową platformę dyskusji i podejmowania decyzji na rzecz wolności mediów, bezpieczeństwa dziennikarzy w czasie wojny, demokracji i praw podstawowych UE.

Zgromadzenie zakończą wytyczne i rekomendacje wypracowane podczas dyskusji, które następnie zostaną przekazane międzynarodowym organizacjom zrzeszającym dziennikarzy.

Zgromadzenie „Wolność mediów w kontekście wojny, demokracji i praw podstawowych UE” zostało zorganizowane przez Ministerstwo Sprawiedliwości we współpracy ze Związkiem Dziennikarzy Litwy.