Rita Tamašunienė w Luksemburgu: Litwa dąży do wzmocnienia Eurojustu i zapewnienia większej ochrony społeczeństwu obywatelskiemu
Wzmocnienie Eurojustu, zapewnienie pociągnięcia do odpowiedzialności za zbrodnie rosji na Ukrainie oraz lepsza ochrona dziennikarzy i społeczeństwa obywatelskiego – te kwestie znalazły się na porządku obrad Rady ds. Wymiaru Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych Unii Europejskiej (UE), która odbyła się w Luksemburgu. Litwa wezwała nie tylko do przyjęcia nowych decyzji, ale także do zapewnienia, by już istniejące środki były faktycznie stosowane.
Eurojust – większe uprawnienia, ale jasno określone granice
Jednym z głównych punktów porządku obrad ministrów była rewizja regulaminu Eurojustu. Dyskutowano nad tym, jak wzmocnić zdolność agencji do wspierania państw członkowskich w prowadzeniu dochodzeń dotyczących przestępczości transgranicznej i zorganizowanej.
Litwa opowiada się za wzmocnieniem Eurojustu, podkreśla jednak, że decyzje dotyczące wszczynania dochodzeń, ich kierunku, czynności procesowych oraz ścigania karnego muszą pozostać w gestii organów krajowych. Rola Eurojustu, w opinii Litwy, powinna pozostać koordynacyjna, a współpraca opierać się na wysokich standardach ochrony danych.
„Wartość Eurojustu dostrzegamy przede wszystkim w konkretnych wynikach – zdolności do wspierania państw członkowskich w skuteczniejszym prowadzeniu dochodzeń w sprawach przestępczości transgranicznej oraz zapewnianiu, by przestępcy nie mogli wykorzystywać granic państwowych. Wzmacniając Eurojust, musimy jednocześnie zachować niezależność proceduralną instytucji krajowych oraz jasny podział odpowiedzialności” – mówi minister sprawiedliwości Rita Tamašunienė.
Litwa: sprawiedliwość dla Ukrainy nie może być odkładana na później
Ministrowie omówili również, w jaki sposób zapewnić pociągnięcie do odpowiedzialności za zbrodnie międzynarodowe popełnione w trakcie rosyjskiej agresji na Ukrainę.
Litwa wzywa do utrzymania tempa prac nad utworzeniem Specjalnego Trybunału ds. Zbrodni Agresji przeciwko Ukrainie oraz zakończenia procedur niezbędnych do jego powołania. Jednocześnie państwa są wzywane do ratyfikowania konwencji ustanawiającej Międzynarodową Komisję ds. Roszczeń dla Ukrainy, ponadto międzynarodowe inicjatywy na rzecz pociągnięcia do odpowiedzialności muszą mieć zapewnione wystarczające finansowanie.
Szczególną uwagę poświęcono również dzieciom z Ukrainy, które zostały bezprawnie wywiezione do rosji i na Białoruś – muszą one zostać zwrócone rodzinom, a osoby odpowiedzialne za te działania muszą ponieść konsekwencje.
„Sprawiedliwość dla Ukrainy nie może być odkładana na później. Musimy utrzymać tempo prac nad utworzeniem Specjalnego Trybunału ds. Zbrodni Agresji i zapewnić, by rosja poniosła odpowiedzialność za popełnione zbrodnie międzynarodowe. Równie ważne jest dążenie do tego, by nielegalnie wywiezione z Ukrainy dzieci powróciły do swoich rodzin. Musimy zrobić wszystko, aby najcięższe zbrodnie międzynarodowe nie pozostały bezkarne” – stwierdziła Tamašunienė.
Ochrona dziennikarzy – nie tylko przed groźbami, ale także przed nadużywaniem wymiaru sprawiedliwości
W Radzie wiele uwagi poświęcono ochronie społeczeństwa obywatelskiego i dziennikarzy. Litwa podkreśla, że wolne media i aktywne społeczeństwo obywatelskie są jednymi z najważniejszych elementów odporności demokracji.
W Litwie unijna dyrektywa anty-SLAPP ma zastosowanie zarówno do spraw transgranicznych, jak i krajowych. Osobom, przeciwko którym wnoszone są pozwy o charakterze nadużycia procesowego, przysługuje gwarantowana przez państwo pomoc prawna.
Większą uwagę poświęca się również jawności postępowań sądowych. Społeczeństwo może uczestniczyć w publicznych rozprawach sądowych, a także śledzić online posiedzenia organizowane w formie wideokonferencji. W tym roku sądy podjęły również inicjatywę mającą na celu przekazywanie mediom większej ilości informacji na temat rozpatrywanych spraw.
„Odporność demokracji nie jest możliwa bez wolnych mediów i aktywności społeczeństwa obywatelskiego. Dlatego ważne jest nie tylko przyjęcie środków ochronnych, ale także zapewnienie, by działały one w praktyce. Na Litwie już wzmacniamy ochronę przed pozwami o charakterze nadużyciowym i chcemy podzielić się tym doświadczeniem z innymi państwami Unii Europejskiej” – mówi Tamašunienė.
Walka z rasizmem przenosi się również do przestrzeni cyfrowej
Ministrowie dyskutowali również na temat walki z rasizmem, antysemityzmem, nienawiścią i dyskryminacją.
Tamašunienė podkreśliła, że walka z tymi zjawiskami musi pozostać priorytetem UE. Jednocześnie zwrócono uwagę na zagraniczne kampanie manipulacji informacyjnej, ingerencji i dezinformacji, które mogą wykorzystywać podziały społeczne oraz temat dyskryminacji.
Litwa proponuje poświęcić więcej uwagi rozwiązaniom technologicznym, w tym sztucznej inteligencji, które pomogłyby szybciej wykrywać treści o charakterze rasistowskim i dyskryminującym oraz skoordynowane próby manipulowania przestrzenią informacyjną. Jednocześnie należy zapewnić wolność wypowiedzi i ochronę danych osobowych.
„Walka z rasizmem i nienawiścią nie może ograniczać się wyłącznie do deklaracji politycznych. Szczególnie ważne jest, aby umieć w czas rozpoznać treści podżegające do nienawiści oraz skoordynowane kampanie manipulacyjne w przestrzeni cyfrowej. Technologie mogą tu stanowić istotne wsparcie, jednak ich wykorzystanie musi być zgodne ze standardami wolności słowa i ochrony danych osobowych” – mówi minister sprawiedliwości Rita Tamašunienė.
Litwa zamierza aktywnie poruszać te kwestie również w pierwszym półroczu 2027 r., sprawując prezydencję w Radzie UE.
Więcej wiadomości: 07-10-2026
Powiązane wiadomości:
Do zespołu minister sprawiedliwości Rity Tamašunienė dołącza wiceminister Česlovas Mulma
Rita Tamašunienė: Współpraca Litwy i Irlandii jest ważna w przygotowaniach do prezydencji w UE
Minister sprawiedliwości Rita Tamašunienė: Ukraina obiecała wykonać wyroki w sprawie z 13 Stycznia