01-08-2023

Zdolność prawna osób niepełnosprawnych jako przedmiot konsultacji społecznych

Ministerstwo Sprawiedliwości, chcąc jak najlepiej odpowiedzieć na potrzeby osób niepełnosprawnych, zorganizowało cykl konsultacji społecznych z udziałem przedstawicieli Ministerstwa Ubezpieczeń Społecznych i Pracy, Ministerstwa Zdrowia, notariuszy, sądów, samorządów, organizacji pozarządowych działających w obszarze ochrony osób niepełnosprawnych oraz innych zainteresowanych instytucji i organów.

Podczas dyskusji okrągłego stołu szukano odpowiedzi, jakie środki prawne byłyby najskuteczniejsze w zapewnieniu pełnego i równego korzystania ze wszystkich praw człowieka i podstawowych wolności przez osoby z zaburzeniami psychicznymi lub zachowania.

Konsultacje społeczne pozwoliły na dokładniejsze przyjrzenie się alternatywom ograniczania zdolności prawnej osób niepełnosprawnych, ewentualnym zmianom w przepisach prawa, które zmniejszyłyby prawną konieczność występowania do sądu, a także dyskutowano na temat problemów, jakie dla grup docelowych pojawiają się w związku z regulacją prawną, rozważano ewentualny nowy model opieki.

Zdaniem Wiceministra Sprawiedliwości Jurgi Greičienė inicjatywa ta ma na celu realizację celu programu niniejszego Rządu – priorytetowego traktowania upodmiotowienia osób niepełnosprawnych. Zmieniające się potrzeby społeczeństwa i osób niepełnosprawnych skłaniają do dyskusji zarówno na temat najskuteczniejszych form pomocy i usług dla osób z zaburzeniami psychicznymi lub zachowania, jak i możliwości instytucji świdczących pomoc, do których zgłaszają się osoby niepełnosprawne.

Dyskusja „Jakie narzędzia i środki prawne są potrzebne osobom z zaburzeniami psychicznymi i/lub zachowania?” pozwoliła ocenić istniejące środki pomocy, narzędzia prawne, usługi oraz potrzebę nowych środków, które pomogą zachować zdolność prawną osoby. Zdaniem uczestników dyskusji, istotne jest zapewnienie właściwego udzielania pomocy i dostępności innych usług społecznych dla osób niepełnosprawnych, a także ustanowienie innych możliwych narzędzi prawnych, które pomogłyby właściwie zapewnić ochronę osób z niepełnosprawnościami, tak aby nie było już potrzeby kierowania sprawy do sądu z powodu ograniczenia zdolności prawnej osób. 

Konsultacja społeczna „Jaka pomoc i narzędzia są potrzebne instytucjom, do których zgłaszają się osoby z zaburzeniami psychicznymi i/lub zachowania” pokazała, że ważne jest, aby przedstawiciele instytucji właściwie się komunikowali, rozumieli prawdziwą wolę osób niepełnosprawnych i skutecznie zapewniali niezbędne usługi. Przedstawiciele sądów i notariusze zauważyli, że zarówno sędziowie, jak i notariusze potrzebują pomocy, aby właściwie zrozumieć prawdziwą wolę osób niepełnosprawnych i zapewnić im efektywny udział w procesie sądowym oraz sprawne wykonywanie czynności notarialnych w kwestiach związanych z rozwiązywaniem ich uprawnieniami.

Dyskusja okrągłego stołu „Możliwy nowy model opieki, całkowicie rezygnujący z instytutu ubezwłasnowolnienia na Litwie” dotyczyła prawnych aspektów stosowania tego modelu.

Ministerstwo Sprawiedliwości jest w trakcie oceny aspektów omówionych w ramach konsultacji społecznych oraz zgłoszonych propozycji najskuteczniejszych działań i niezbędnych zmian w regulacjach prawnych.