21-05-2021

E. Dobrovolska: w ciągu pierwszych stu dni stworzyliśmy podstawę do istotnych zmian

Minister Sprawiedliwości Evelina Dobrovolska w ciągu swoich pierwszych stu dni rozpoczęła istotne zmiany w zakresie wykonywania kar, zapewnienia przestrzegania praw człowieka, poprawy jakości usług prawnych.

W okresie niepodległości Litwy sieć zakładów karnych nie uległa zasadniczym i kardynalnym zmianom. Zainicjowane przez ministra zmiany były rozpoczęte od inwentaryzacji i optymalizacji majątku państwowego wykorzystywanego w systemie penitencjarnym. Wielkość powierzchni przypadającej na jednego skazanego różni się istotnie w poszczególnych zakładach karnych, co wymusza poszukiwanie strategicznych rozwiązań zapewniających efektywne wykorzystanie majątku państwowego i warunki wykonywania kar zgodne z  standardami praw człowieka. Opracowany plan optymalizacji majątku państwowego pozwoli na rezygnację z niewykorzystywanych przez zakłady budynków i działek, które będą mogły zostać wykorzystane na inne potrzeby społeczeństwa. Z inicjatywy ministra w lutym więzienie na Łukiszkach nareszcie zostało przekazane do przedsiębiorstwa państwowego „Turto bankas“. 

Obecnie rozpoczęto opracowywanie strategii systemu penitencjarnego zgodnego z międzynarodowymi standardami, która pozwoli dokonać modernizacji tego systemu w oparciu o dane z analizy kosztów i korzyści.

Departament Więziennictwa współpracuje z Norwegią przy realizacji finansowanego przez nich projektu. W projekcie przewiduje się utworzenie ośrodka szkoleniowego do 2024 roku i wprowadzenie specjalistycznych programów zmieniających kryminogenne zachowania skazanych. Minister Sprawiedliwości Evelina Dobrovolska zainicjowała zmianę tego projektu rozszerzającą sieć ośrodków resocjalizacji. Kamery wideo używane do monitoringu otrzymane przez funkcjonariuszy zakładów karnych zapewnią porządek, bezpieczeństwo funkcjonariuszy i skazanych. Ministerstwo zainicjowało także spotkania z operatorami sieci w celu zwalczania oszustw telefonicznych. Obecnie we współpracy z organami ścigania i przedstawicielami telekomunikacji kończymy doskonalenie mechanizmu skuteczniejszej kontroli czynów karalnych skazanych. 

W celu wzmocnienia zaufania społecznego do systemu wymiaru sprawiedliwości niezmiernie ważne jest, aby państwo wywiązało się z własnych zobowiązań dotyczących mianowania sędziów najwyższego szczebla w odpowiednim czasie oraz w drodze jawnej i przejrzystej procedury. Litwa przez dwa lata nie nominuje kandydata do Sądu Unii Europejskiej. W ramach zaktualizowanej procedury selekcji Informacje o kandydatach, którzy zgłosili się do udziału w selekcji, będą podane do publicznej wiadomości. W komisji selekcyjnej wezmą również udział przedstawiciele społeczeństwa - przedstawiciele wydziałów prawa uniwersytetów litewskich.  

Otwartość i przejrzystość w sektorze prywatnym jest ważnym warunkiem wstępnym większego zaufania społecznego do państwa. Jednym ze środków które pomogą  to zapewnić, jest Rejestr beneficjentów końcowych podmiotów prawnych (JANGIS), który pomoże zwalczać szarą strefę i pranie pieniędzy. Pomimo tego, że w 2021 r. nie przewidziano niezbędnych środków z budżetu państwa na utworzenie tego rejestru, w budżecie państwa zatwierdzonym z inicjatywy Ministra Sprawiedliwości zaplanowano dodatkowe 680 tys., żeby zakończyć pracę nad utworzeniem tego rejestru i zacząć go używać jeszcze w tym roku.  

W grudniu 2020 r. po opublikowaniu przez litewski krajowy urząd ds. audytu raportu z audytu wynagrodzeń notariuszy i komorników, opracowano plan realizacji zaleceń, który pozwoli w sposób obiektywny i trwały określić wysokość wynagrodzeń notariuszy i komorników, dostępność ich usług dla użytkownika i już się rozpoczęły pierwsze prace , które zapewnią wdrożenie tego planu. 

Służba pomocy gwarantowanej przez państwo udziela dodatkowej pomocy prawnej, zapewnia pomieszczenia do mediacji umożliwiającej pokojowe rozstrzyganie sporów. Ważne jest, aby usługi te były również dostępne dla osób niepełnosprawnych. Każdy musi mieć równy dostęp do usług publicznych, dlatego dostęp do usług dla osób niepełnosprawnych jest jednym z zadań Służby pomocy gwarantowanej przez państwo w tym roku. 

Zapewnienie praw człowieka jest integralną częścią programu Ministerstwa Sprawiedliwości. Minister Sprawiedliwości spotkała się z sędzią Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w celu omówienia wykonania decyzji. Właściwsze uregulowanie języka nienawiści i stosowanie odpowiedzialności za ten język, zapewnienie praw osób transpłciowych to tematy, które do tej pory nie zwróciły uwagi polityków. Obecnie przygotowywany jest raport na temat litewskiego powszechnego przeglądu praw człowieka, który pozwoli ocenić zarówno stan faktyczny, jak i konieczne i nieuniknione zmiany w tym obszarze oraz podjąć ukierunkowane działania mające na celu zmianę sytuacji. 

Minister Sprawiedliwości od pierwszych dni swojej kadencji ma obowiązek przypomnieć Europie o tym, że sędziowie i prokuratorzy w litewskiej sprawie wydarzeń z 13 stycznia są sędziami i prokuratorami całej Europy. W związku z tym Unia Europejska potrzebuje mechanizmu, który chroniłby swoich obywateli przed prześladowaniami o podłożu politycznym prowadzonymi przez państwa trzecie. Wczoraj na posiedzeniu dwóch komitetów Parlamentu Europejskiego Komisja Europejska obiecała zaproponować wspólne podejście do potencjalnie nielegalnych lub motywowanych politycznie wniosków o ekstradycję z krajów trzecich w wytycznych dotyczących wniosków o ekstradycję, które zostaną przygotowane przed końcem tego roku.  

Prace zainicjowane w pierwszych stu dniach to główny kierunek na najbliższe cztery lata, aby zapewnić, że nie ma odroczonych prac, a prawo jest państwowym narzędziem, dążąc do wspólnoty i ochrony praw i wolności wszystkich osób.