Rita Tamašunienė: Cyfryzacja systemów wymiaru sprawiedliwości i zmniejszenie obciążeń regulacyjnych – wspólnymi priorytetami państw bałtyckich
Minister sprawiedliwości Rita Tamašunienė spotkała się w Tallinie z ministrem sprawiedliwości Łotwy Edvardsem Smiltēnsem oraz minister sprawiedliwości i spraw cyfrowych Estonii Liisą-Ly Pakostą. Spotkanie ministrów sprawiedliwości państw bałtyckich koncentrowało się na cyfryzacji systemów wymiaru sprawiedliwości, ograniczeniu nadmiernych regulacji, agendzie UE w zakresie e-sprawiedliwości oraz dalszej współpracy między państwami bałtyckimi.
„Dla krajów bałtyckich ścisła współpraca to nie tylko tradycja, ale wręcz konieczność. Stajemy przed wieloma wspólnymi wyzwaniami, mamy bardzo podobne priorytety, dlatego regularna wymiana doświadczeń pozwala nam uczyć się od siebie nawzajem, koordynować stanowiska i wspólnie osiągać lepsze wyniki” – powiedziała minister Rita Tamašunienė.
Jednym z zagadnień poruszanych na spotkaniu był sposób zagwarantowania, by implementacja prawa unijnego bezpodstawnie nie doprowadziła do wprowadzenia surowszych regulacji niż te przewidziane w prawodawstwie UE, tzw. gold-platingu.
Według Tamašunienė, unikanie nieuzasadnionych dodatkowych regulacji może zmniejszyć obciążenia administracyjne i inne koszty związane z dostosowaniem się do przepisów, zarówno dla przedsiębiorstw, jak i organów nadzorczych. Jest to również ważne dla zapewnienia jak najsprawniejszego funkcjonowania rynku wewnętrznego UE.
„Wdrażając prawo unijne, musimy znaleźć właściwą równowagę – zapewnić wysokie standardy w zakresie bezpieczeństwa, zdrowia, ochrony środowiska i innych obszarów, a jednocześnie nie tworzyć nieuzasadnionych dodatkowych wymogów. Każda decyzja krajowa wykraczająca poza minimalne wymagania określone w prawie unijnym musi być jasno uzasadniona. Pomoże to uniknąć nadmiernych obciążeń regulacyjnych i zapewni proporcjonalną i skuteczną implementację prawa UE” – powiedziała minister sprawiedliwości.
Na Litwie proces legislacyjny opiera się na wymogu oceny możliwych alternatyw regulacyjnych i wyboru rozwiązania, najlepiej odpowiadającego interesom krajowym. Zasada ta ma zastosowanie zarówno przy opracowywaniu wewnętrznych aktów prawnych, jak i transpozycji prawodawstwa unijnego do prawa krajowego.
Ministerstwo Sprawiedliwości ocenia, czy dokumenty składane wraz z projektami aktów prawnych – tabele zgodności i objaśnienia – w odpowiednim stopniu uzasadniają regulacje wykraczające poza minimalne wymagania określone w przepisach unijnych.
Ministrowie omówili również postępy w cyfryzacji systemów wymiaru sprawiedliwości. Według tablicy wyników wymiaru sprawiedliwości UE (EU Justice Scoreboard) z 2026, państwa bałtyckie znajdują się w czołówce krajów unijnych pod względem cyfryzacji.
Na Litwie od 2013 r. technologie cyfrowe są systematycznie stosowane w postępowaniach sądowych. Usługi elektroniczne stały się ważnym elementem dostępności systemu wymiaru sprawiedliwości.
Portal Usług Elektronicznych Sądów Litwy jest szeroko wykorzystywany do komunikacji z sądami. W 2025 r. około 93% wszystkich spraw cywilnych i administracyjnych było rozpatrywanych wyłącznie drogą elektroniczną.
Liczba organizowanych zdalnych rozpraw sądowych również stale rośnie – w 2025 r. odbyło się ich 1,7 razy więcej niż w 2022 r. Na Litwie stworzono techniczne i prawne warunki umożliwiające społeczeństwu obserwowanie rozpraw online, zapewniając tym samym ich nagłośnienie.
Według minister cyfryzacja jest ważna nie tylko w dążeniu do osiągnięcia większej efektywności i dostępności wymiaru sprawiedliwości, ale także dla wzmocnienia odporności państwa.
„Cyfrowy system sprawiedliwości jest dziś również częścią naszej odporności. Technologie zdalne, usługi elektroniczne i wideokonferencje pozwalają sądom na utrzymanie nieprzerwanej działalności nawet w warunkach kryzysowych. Dlatego, wspólnie ze środowiskiem sędziowskim, musimy konsekwentnie inwestować w bezpieczny, niezawodny i dostępny cyfrowy system sprawiedliwości” – powiedziała Tamašunienė.
Litwa nadal będzie promować cyfryzację sądów, dążąc do zapewnienia lepszego dostępu do wymiaru sprawiedliwości i efektywniejszej pracy sądownictwa.
Ministrowie państw bałtyckich omówili również agendę unijną w zakresie e-sprawiedliwości. Litwa podkreśliła, że wdrożenie Pakietu digitalizacyjnego (Digitalisation Package) musi pozostać jednym z najważniejszych priorytetów UE w dziedzinie wymiaru sprawiedliwości.
Podczas spotkania przedstawiono również inicjatywę Litwy, mającą na celu wszczęcie w przyszłości dyskusji na temat usprawnienia transgranicznego wykonywania orzeczeń sądowych w sprawach cywilnych.
Litewscy przedstawiciele biznesu i komornicy zwrócili uwagę na potrzebę stworzenia ogólnounijnego mechanizmu, który umożliwiłby szybszy i bardziej efektywny dostęp do informacji o majątku dłużników. Kwestia ta zyskuje na znaczeniu wraz ze wzrostem korzystania z aktywów cyfrowych.
Jednym z możliwych rozwiązań jest stworzenie wspólnej platformy wymiany informacji o majątku dłużników między państwami członkowskimi. Litwa zachęca państwa bałtyckie i innych partnerów do udziału w tej dyskusji.
Spotkanie ministrów sprawiedliwości państw bałtyckich było okazją nie tylko do wymiany dobrych praktyk, ale także do koordynacji stanowisk i poszukiwania wspólnych rozwiązań mających na celu zapewnienie odporności regionu, praworządności i efektywnego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości.
Więcej wiadomości: 26-08-2026