Co powinien wiedzieć dłużnik?
Wraz ze wzrostem cen energii elektrycznej, ogrzewania i innych usług prawdopodobne jest, że terminowe spłacanie ich może stać się problemem dla coraz większej liczby gospodarstw domowych. Co zrobić, żeby nie było długów i jakie mamy prawa, jeżeli długi zostały już przekazane spółce zarządzającej lub komornikowi?
Najlepszym sposobem na uniknięcie niepotrzebnego stresu i dodatkowych kosztów jest prawidłowe wywiązywanie się ze zobowiązań, jednak zdarzają się sytuacje, kiedy z powodu nieprzewidzianych okoliczności, takich jak niższe dochody, choroba czy bezrobocie, wywiązywanie się ze zobowiązań jest opóźniane lub w ogóle nie jest realizowane. W przypadku trudności z terminowym opłaceniem usług, bardzo ważne jest, aby przejrzeć warunki umowy w takich przypadkach i wykorzystać każdą okazję do bezpośrednich negocjacji z wierzycielami – usługodawcami, wobec których powstał dług, np. odroczyć lub rozłożyć płatności na dłuższy okres.
Co ważne, inicjatorem takich uzgodnień powinien być sam dłużnik – ma on obowiązek wystąpić do wierzyciela. Przy życzliwym stanowisku wierzyciela można zawrzeć odrębną umowę dotyczącą warunków spłaty zadłużenia: spłaty zadłużenia na raty lub odroczenie terminu spłaty płatności. W ten sposób można uniknąć ewentualnego sporu sądowego lub egzekucji długu.
Dłużnik ma również prawo do skorzystania z pomocy innych osób w celu spłaty długu. Na przykład dłużnik uzgadnia z wierzycielem, że inna osoba przeleje za niego część spłat długu.
Kolejną rzeczą, o której dłużnikowi warto wiedzieć, jest to, że może on skorzystać z instytucji cesji wierzytelności, co interpretowane jest jako zastąpienie dłużnika inną osobą. W przypadku przeniesienia długu pierwotne zobowiązanie pozostaje, tylko dług, zgodnie ze zobowiązaniem, przechodzi na osobę trzecią – nowego dłużnika. W takim przypadku dłużnik musi uzyskać zgodę wierzyciela, ponieważ tożsamość dłużnika ma dla wierzyciela zawsze fundamentalne znaczenie przy cesji długu.
W przypadku braku możliwości zawarcia ugody z wierzycielem lub ich wyczerpania, wierzyciel może podjąć próbę odzyskania długu w inny sposób – przedsądowy, gdy zwraca się do innych osób, pośredników, którzy mogą pomóc w zarządzaniu długiem, lub sądowy, gdy wierzyciel wnosi do sądu, a windykacja przekazywana jest postanowieniem sądu do egzekucji przez komornika.
Należy zauważyć, że wierzyciele często korzystają z instytucji cesji wierzytelności i przenoszą wierzytelności na nowych wierzycieli, którymi najczęściej są spółki zarządzające wierzytelnościami.
Dłużnicy, którzy otrzymali upomnienie lub pismo wzywające do zapłaty długów itp., powinni zawsze zwracać uwagę na to, kto wysyła pismo: czy sam wierzyciel wzywa do spłaty długu, czy też jest to nowy wierzyciel? Czy może to być firma zarządzająca wierzytelnościami wynajęta przez wierzyciela? Czy dłużnik został powiadomiony o cesji wierzytelności? Czy pismo zostało otrzymane od komornika prowadzącego postępowanie egzekucyjne? Najważniejsze jest wiedzieć, że dłużnik musi pokryć koszty windykacji tylko wtedy, gdy jest orzeczenie sądu, a windykację prowadzi komornik.
W przypadkach, gdy wierzyciel powierza zarządzanie wierzytelnością właściwej spółce, dłużnicy powinni mieć świadomość, że nie powinni ponosić dodatkowych kosztów w związku z działalnością takiej spółki. Na przykład wysyłanie listów rejestrowanych, SMS-ów, telefonowanie do dłużnika czy kontaktowanie się z obsługą rejestrową jest normalną działalnością gospodarczą firm zarządzających wierzytelnościami i nie można wymagać od dłużnika zapłaty za to. Są to koszty operacyjne firmy zarządzającej wierzytelnościami, które ponosi ona na własny koszt i ryzyko.
Jednocześnie zwracamy uwagę na to, że sądy wyjaśniły, co następuje: nowy wierzyciel nie może nabywać więcej praw niż miał pierwotny wierzyciel, czyli pierwotny i nowy wierzyciel nie mogą zmieniać warunków wykonania zobowiązania. Jednak na nowego wierzyciela przechodzi nie tylko zobowiązanie główne, ale także inne dodatkowe uprawnienia ustanowione w celu zapewnienia wykonania zobowiązania, takie jak prawo do odsetek, kar itp., nawet jeśli nie zostało to zapisane w umowie.
W przypadku, gdy wierzyciel wystąpił do sądu, dłużnik zachowuje możliwość zawarcia ugody z wierzycielem, unikając kosztów egzekucyjnych, które powstałyby w przypadku przekazania decyzji procesowej komornikowi sądowemu. Im dłużej trwa windykacja, tym bardziej rosną koszty jej wykonania, dlatego nawet gdy windykację prowadzi komornik, dłużnik musi być aktywny, współpracować z komornikiem i starać się jak najszybciej spłacić dług, a także poinformować komornika o swojej sytuacji finansowej, dochodach.
Nawet w przypadkach, w których zapadło już postanowienie sądu o przyznaniu długu, istnieje możliwość zorganizowania wykonania orzeczenia sądu lub odroczenia jego wykonania.
Przy windykacji należności komornik może zastosować środki przymusu, np. zajęcie rachunków bankowych, przymusowe pobranie z nich środków. Przy odzyskiwaniu środków na rachunku bankowym dłużnika ustala się nieściągalną kwotę niezbędną do życia danej osoby. Gdy dana osoba nie otrzymuje żadnego dochodu, kwota nieściągalna odpowiada kwocie minimalnego poziomu dobrobytu (MVPD) (267 euro w 2022 r.). W przypadkach, gdy dłużnik otrzymuje wynagrodzenie, fundusze ubezpieczeń społecznych (zasiłki), nieściągalna kwota może być wyższa. Istnieją również środki, które nie podlegają ściągnięciu, takie jak zasiłki macierzyńskie, ojcowskie i opiekuńcze, zasiłki na dzieci. Dlatego bardzo ważne jest poinformowanie komornika o pochodzeniu środków na rachunku bankowym, aby komornik mógł ustalić odpowiednią kwotę nieściągalną.
Jeżeli mimo to zostaną obciążone środki niepodlegające ściągnięciu, osoba musi w ciągu 14 dni od dnia przymusowego obciążenia rachunku złożyć komornikom dokumenty potwierdzające ten fakt. Następnie środki te są zwracane dłużnikowi nie później niż w ciągu 5 dni roboczych. Jeżeli dokumenty nie zostaną dostarczone w wyznaczonym terminie, zajęte środki są wypłacane inkasentom.
Dłużnik ma prawo nie zgodzić się z czynnościami komornika i je zaskarżyć: skargę wnosi się do komornika prowadzącego postępowanie egzekucyjne nie później niż w terminie 20 dni od dnia, w którym osoba składająca skargę wiedziała lub powinna była wiedzieć o dokonanie zaskarżonej czynności, nie później jednak niż w terminie 90 dni od dnia dokonania zaskarżonej czynności. Komornik musi rozpatrzyć taką skargę w ciągu 5 dni roboczych. W przypadku odmowy zaspokojenia skargi, skarga jest kierowana do sądu w celu rozpatrzenia. Jeżeli komornik odmawiając zaspokojenia skargi nie prześle jej do sądu lub nie udzieli odpowiedzi w ciągu 5 dni roboczych, osoba nabywa prawo wystąpienia do sądu rejonowego, na którego terenie znajduje się urząd komornika.
Informacje o tym, czy windykacja prowadzona jest przez komorników można znaleźć łącząc się z systemem informatycznym komorników pod adresem: www.antstoliai.lt (można połączyć się za pomocą podpisu elektronicznego, podpisu mobilnego lub po zweryfikowaniu tożsamości za pomocą bankowości elektronicznej).
Innym istotnym aspektem tego tematu jest przekazywanie danych osobowych dłużnika podmiotom trzecim. Dane osobowe dłużników muszą być przetwarzane zgodnie z zasadami przetwarzania danych osobowych określonymi w art. 5 Ogólnego rozporządzenia o ochronie danych. Szczegółowych zaleceń w tym zakresie udziela Państwowa Inspekcja Ochrony Danych Osobowych.
Ministerstwo Sprawiedliwości przypomina, że dłużnicy, którzy napotkają trudności w należytym wykonaniu swoich zobowiązań, mogą zwrócić się o pomoc do profesjonalnych prawników, którzy pomogą we właściwej ocenie sytuacji i przedstawią zalecenia dotyczące możliwych sposobów rozwiązania problemów. Bezpłatną podstawową pomoc prawną i konsultacje można uzyskać w systemie pomocy prawnej i mediacji www.TEISIS.lt, a w sprawie gwarantowanej przez państwo pomocy prawnej można skontaktować się z państwową służbą pomocy prawnej (https://vgtpt.lrv.lt/).
Więcej wiadomości: 27-12-2023
Powiązane wiadomości:
Minister sprawiedliwości Rita Tamašunienė: Ukraina ma i będzie miała silne wsparcie ze strony Litwy
Rita Tamašunienė: Mniejszości narodowe są siłą naszego państwa